ĐỨC TIN

Sellahuk là một giáo sư người Canada, trong một buổi chiều mùa hè, Sellahuk làm việc thiện nguyện với Mẹ Têrêsa Calcutta để giúp người nghèo ở Ấn Độ. Ngày kia cô được nhờ tắm cho một người đàn bà đầy ghẻ lở, cô rùng mình ghê tởm việc đó, nhưng rồi cô nhớ lại lời Mẹ Têrêsa nói:

- Khi con đụng chạm đến người nghèo là con đụng chạm đến chính Chúa Giêsu.

Lúc đó Sellahuk vực người đàn bà bằng cặp mắt đức tin và cô không còn thấy khó khăn khi tắm rửa cho người đàn bà ghẻ chốc đó nữa. Tôi hiểu câu đó bằng cặp mắt đức tin như thế nào? Làm thế nào tôi học thấy bằng cặp mắt đức tin? Helgerl có nói:

- Chỉ khi chúng ta thấy Đấng vô hình, chúng ta sẽ học làm những chuyện không có thể được.

***

Giữa nói và làm đôi khi có một khoảng cách không vượt qua được. Nói rằng mình yêu mến Chúa thì dễ, nhưng khi ta thể hiện cụ thể tình yêu đó thì quả thật là khó. Nở một nụ cười tha thứ cho một người vừa xúc phạm đến mình, cúi mình lượm cọng rác người bạn vừa ném bừa bãi trong lớp học, hay giúp người bị ghẻ lở đầy mình kia đi tắm, hoặc săn sóc cho một bệnh nhân khó tính. Tất cả đều là những thách thức với tình yêu và lòng đạo đức đích thực của người đồ đệ Chúa Giêsu.

Thánh Giacôbê đã lưu ý đến các tín hữu của Ngài như sau: "Thưa anh em, nếu ai nói mình có đức tin song không làm việc theo đức tin thì có ích gì không? Giả như có anh chị em nào không có quần áo mặc và thiếu của ăn hằng ngày mà nói với người ấy rằng: Hãy đi về bình an, hãy sưởi cho ấm, hãy ăn cho no nhưng chẳng chịu giúp đỡ những sự cần thiết về phần xác thì nào ích chi. Đức tin cũng vậy, đức tin không có việc làm là đức tin chết" (Gcb 2:14-16).

Thánh Giacôbê nhắc đến sự cần thiết của việc làm cụ thể để minh chứng cho đức tin. Lòng tin phải được thể hiện qua việc làm. Tình yêu đối với Thiên Chúa và đối với anh chị em cũng cần phải được rõ ràng trong việc làm, nhưng để đạt đến mức độ thực hành thì đức tin đó, lòng yêu mến đó phải khá mạnh thì mới có thể đủ sức thôi thúc chúng ta hành động. Cần thấy Chúa hiện diện trong anh chị em và chúng ta rất cần đến ơn Chúa trợ giúp để có thể đạt đến mức độ siêu nhiên này.

***

Lạy Chúa, chúng con cần sự trợ giúp của ân sủng Chúa để được thanh luyện và lớn lên trong đức tin và tình thương, đặc biệt hôm nay, thứ Năm Tuần Thánh, ngày Chúa thiết lập Bí Tích Tình Yêu. Xin soi sáng và nâng đỡ chúng con thi hành tốt đẹp mệnh lệnh sống yêu thương của Chúa. Xin cho mỗi người chúng con biết siêng năng đến với Chúa trong Bí Tích Thánh Thể để có đủ sức mạnh mà thực hiện những điều những điều đẹp ý Chúa, đó là thực thi giới luật mến Chúa và yêu thương anh em. Không Thầy chúng con không thể làm gì được, không nhờ Chúa trợ giúp chúng con không thể sống giới răn của Chúa như Chúa đã nêu gương cho chúng con. Amen.

R. Veritas

*********************************

MẦU NHIỆM THẬP GIÁ

Vào năm 856, các nhà khảo cổ đã thực hiện một cuộc khám phá đầy thú vị ở Balatin tại thành phố Roma. Khi đào bới những lớp đất bao phủ một trại lính cổ, trên bức vách một bức tường, họ nhìn thấy một cây thập giá được một người lính nào đó dùng đinh hay mũi dao khắc vụng về vào tường. Bên cạnh là hình một chàng thanh niên giơ tay chào kính cây thánh giá. Trên cây thánh giá có vẽ hình một người nhưng đầu người ấy lại là hình một con lừa. Dưới hai hình vẽ người ta thấy có viết một hàng chữ: "Alex Saminốt thờ lạy Chúa của hắn". Các nhà khảo cổ cho rằng có thể bức vẽ đã được thực hiện vào những năm 123-126. Nhưng nếu sự chuẩn đoán về niên hiệu này là đúng thì đây có lẽ là hình vẽ thánh giá cổ nhất, nhưng lại là hình vẽ thánh giá bị nhạo báng chê cười: "Nếu Thiên Chúa đã chết trên thập giá, thì đây là hành động yếu hèn khờ dại như hành động của một con lừa và cả những người thờ lạy Thiên Chúa trên thập giá cũng thế".

Vào năm 1870, các nhà khảo cổ học lại tìm được câu trả lời mà họ nghĩ là của chàng thanh niên có niềm tin Kitô giáo mang tên là Alex Saminốt. Ở một trụ bằng đá dựng hình "thần Marc" tức là vị "thần chiến tranh", người ta thấy được khắc vào đó dòng chữ: "Alex Saminốt vẫn vững tin".

***

Hình ảnh Thiên Chúa chết treo trên thập giá là một hình ảnh khủng khiếp yếu đuối dại khờ, nhưng thánh Phaolô đã biện hộ cho hành động có thể được gọi là điên rồ của Thiên Chúa như sau: "Tiếng nói của thập giá đối với những kẻ hư hỏng là điên dại, còn đối với những người được cứu rỗi thì là sức mạnh của Thiên Chúa".

Thật vậy, người Do Thái đòi hỏi phép lạ, người Hy lạp tìm kiếm sự khôn ngoan còn chúng tôi thì giảng về Đức Kitô chịu đóng đinh vào thập giá. Người Do Thái cho đó là điều xấu xa, còn các người ngoại giáo cho là dại dột. Xong đối với kẻ được Thiên Chúa tuyển chọn thì Đức Kitô chịu đóng đinh là sức mạnh và là sự khôn ngoan của Thiên Chúa.

Một Đấng bị đóng đinh cùng với hai tên trộm, hòa với bao tiếng chửi rủa la ó của đám đông lại là sức mạnh và là sự khôn ngoan của Thiên Chúa, quả là nghịch lý đối với sự hiểu biết của loài người! Nơi Thập giá đó cũng tiềm tàng bao sức mạnh cho mỗi người tìm đến khi gặp những sự đau khổ thất bại, nhục nhã trong cuộc sống, quả là khó hiểu! Hôm nay thứ sáu Tuần Thánh, kỷ niệm ngày Chúa bị treo lên làm giá chuộc cho muôn loài, mời gọi tất cả chúng ta hãy thinh lặng để ngước nhìn lên Thập giá bị treo trên cao, chúng ta cùng suy nghĩ về Thập giá của Chúa Kitô, thập giá của hai tên trộm cùng bị đóng đinh với Ngài và suy nghĩ lại thập giá của chính mình đang cưu mang trong cuộc sống. Trên đồi Golgotha năm ấy không phải chỉ có bóng của một cây thập giá duy nhất vậy đâu là thập giá và đâu là thánh giá? Thánh giá nào mang ý nghĩa cứu chuộc và thập giá nào đè bẹp con người xuống dưới sức nặng của thanh gỗ vô tri? Tôi đang vác thánh giá hay thập giá? Trên thập giá tôi đang vác đó có hình bóng của Con Một Thiên Chúa hay không?

***

Lạy Chúa Giêsu bị đóng đinh, xin giúp chúng con hiểu được Mầu Nhiệm Thập Giá mà chúng con chỉ thích chiêm ngắm hơn là dơ tay đón nhận, xin giúp chúng con biết sống Mầu Nhiệm Thập Giá mỗi ngày trong mỗi biến cố lớn nhỏ, buồn vui cuộc sống.

Lạy Chúa trong cuộc sống có biết bao câu hỏi mà không có câu trả lời: "Tại sao người bị thất nghiệp lại là tôi mà không phải là anh?" "Tại sao tôi bị ung thư khi tuổi đời còn quá trẻ mà không phải là chị?", "Tại sao con tôi chết mà không phải là một đứa trẻ nào khác?", "Tại sao người thất bại lại là tôi?", "Là tôi, tại sao là tôi mà không phải là anh hay là một ai khác?" Tại sao? Tại sao? Xin giúp chúng con như Alex Saminốt xưa dám mạnh dạn tuyên xưng "tôi vẫn vững tin" trước những vấn nạn, đau thương, thất bại trong cuộc sống. Tôi vẫn vững tin vào tình thương của Thiên Chúa, tôi vẫn vững tin vào Mầu Nhiệm Thập Giá ngày thứ sáu hôm nay sẽ kéo tôi lên theo với Ngài. Lạy Cha, con vẫn luôn vững tin vào Cha. Amen

*********************************

MẸ SẦU BI DƯỚI CHÂN THẬP GIÁ

Hỡi Bà! Đây là con bà. Hỡi con! Đây là Mẹ con.

Hỡi Bà! Hỡi người đàn bà! Mẹ Maria tượng trưng cho dân mới, cho những người nghèo, những người đang sống trong hy vọng được giải thoát và tự do.

Đối với Thánh sử Gioan, Mẹ của Chúa Giêsu là người tin và kêu gọi người khác vâng phục lời Chúa. Mẹ biết tất cả nhu cầu của dân Chúa và trình lên với con Mẹ. Và Mẹ cũng biết rằng, chỉ có thái độ vâng phục lời Chúa mới có thể mang lại những đổi thay. Mẹ là mẫu mực của sự vâng phục, Mẹ đã đi theo Chúa Giêsu trong suốt cuộc hành trình và sứ vụ công khai của Ngài. Từ lúc khởi đầu cho đến lúc Ngài chịu treo trên thập giá.

Dưới chân thập giá, Mẹ đã trở thành Mẹ của tất cả các môn đệ của Chúa Giêsu. Nơi Mẹ cũng như Chúa Giêsu, họ hiểu được ý nghĩa của nghèo khó, khiêm hạ, vâng phục, cảm thông và xót thương. Sau Thánh Thần là ơn ban đầu tiên, Chúa Giêsu đã trao phó Mẹ cho Giáo Hội, cho những người anh em của Ngài.

Dưới chân thập giá Chúa Giêsu, hình ảnh này của Mẹ vẫn được tiếp nối bởi không biết bao nhiêu người phụ nữ, những người mẹ can đảm trong lịch sử nhân loại.

***

Vào ngày thứ Sáu Tuần Thánh tại các nước châu Mỹ La-tinh được cử hành với một truyền thống rất đặc biệt, ở đó người ta sống lại sự hiện diện của Mẹ Maria dưới chân thập giá Chúa Giêsu: các phụ nữ tập trung lại dưới chân thập giá, họ đi lại từng bước những khổ nạn của Chúa Giêsu trong tiếng hát, trong những lời cầu nguyện và cả trong tiếng khóc nữa.

Các tín hữu còn giữ một truyền thống khác gọi là “chia buồn”. Truyền thống này được cử hành sau nghi thức phụng vụ của Giáo Hội vào chiều thứ Sáu Tuần Thánh: mọi người trở vào nhà thờ để an ủi Đức Mẹ Sầu Bi, như thể được ở bên Mẹ khi Mẹ đứng dưới chân thập giá Chúa Giêsu, dân chúng chia sẻ nỗi đau của Ngài, vừa nói lên chính nỗi đau của họ.

Trong nghi thức truyền thống chia sẻ nỗi đau buồn này là bức tượng của người phụ nữ mặc áo đen đứng dưới chân thập giá, khi xác Chúa Giêsu được tháo gỡ khỏi thập giá, thì bức tượng của người phụ nữ được đặt ở đầu chiếc quan tài. Người phụ nữ mặc áo đen ấy dĩ nhiên tượng trưng cho Mẹ Maria, là Mẹ của người con bị hành quyết, là người đàn bà luôn phấn đấu để tin vào sứ điệp của con. Mẹ đã phải dằn lại cơn giận dữ trước thái độ phản bội của dân chúng, và của những người môn đệ thân tín của Chúa Giêsu. Mẹ đã phải tha thứ cho tất cả mọi người.

Sự hiện diện của Mẹ là một nhắc nhở cho dân chúng rằng: Chúa Giêsu không hoàn toàn bị bỏ rơi trên thập giá, vẫn có một người đứng bên cạnh Ngài trong cơn hấp hối của Ngài. Chính nhờ sự hiện diện này mà Mẹ đã trở thành Mẹ mẫu mực của chúng ta. Sự hiện diện của Mẹ dưới chân thập giá Chúa Giêsu cũng gợi lên cho chúng ta không biết bao nhiêu khổ đau của con người. Bóng thập giá bao phủ khắp nơi, khổ đau không miễn thứ bất cứ một người nào.

Dưới chân thập giá Chúa Giêsu, Mẹ Maria ôm lấy tất cả mọi con cái Ngài, tất cả đều được ủy thác cho Mẹ. Mẹ đứng bên cạnh tất cả những ai đang đau khổ. Mẹ âm thầm chia sẻ và chịu đựng nỗi khổ đau của từng người như thể của riêng Mẹ. Con người dễ dàng liên đới và cảm thông trong đau khổ.

Đó là tư tưởng cần được nuôi dưỡng khi chúng ta chiêm ngắm Mẹ dưới chân thập giá Chúa Giêsu. Bên Mẹ chúng ta cảm nhận được không biết bao nỗi khổ đau của những người xung quanh chúng ta. Bên Mẹ, với tước hiệu Mẹ Sầu Bi, chúng ta được mời gọi chia sẻ, san sớt nỗi khổ đau của mọi người.

R. Veritas

***

Lạy Mẹ Sầu Bi, xin cho con biết noi gương Mẹ dưới chân thập giá Chúa Giêsu để chấp nhận những khó khăn sầu khổ, những mất mát chia lìa, những phản bội đớn đau trong cuộc sống. Xin luôn nhắc con nhớ rằng Mẹ luôn đồng hành bên con như xưa Mẹ đã cùng đồng hành với Chúa Giêsu con Mẹ lên đồi Golgotha. Amen!

*********************************

SỰ THINH LẶNG CỦA THẬP GIÁ

Trong suốt ngày thứ Sáu tuần thánh, Giáo hội như muốn mời gọi chúng ta đi vào thinh lặng, từ các trang trí cho đến những bài ca Phụng vụ, tất cả đều đưa chúng ta đi vào cõi thinh lặng. Thinh lặng để nhìn ngắm Chúa Giêsu trên Thập giá, thinh lặng để lắng nghe tiếng nói từ Thập giá. Thập giá vẫn mãi mãi là một mầu nhiệm. Tại sao điều đó có thể xảy ra cho Thiên Chúa? Tại sao Con Một Thiên Chúa lại có thể chịu chết treo trên Thập giá ?

Trong một cuộc đối thoại tưởng tượng với người trộm lành chịu treo bên phải Chúa Giêsu, thánh Augustinô đã hỏi người đó như sau: “Làm sao ông có thể hiểu được những gì xảy ra bên cạnh ông, trong khi đó chúng tôi là những nhà chuyên môn, là những nhà tiến sĩ luật, chúng tôi lại không hiểu được những lời ứng nghiệm của Thánh Kinh ngay trước mắt chúng tôi. Ông có đọc Thánh Kinh không? Ông có biết tiên tri Isaia đã loan báo về cuộc tử nạn của Chúa như thế nào không?” Người trộm lành mới trả lời như sau: “Không, tôi chưa bao giờ học hỏi về Kinh Thánh, nhưng Chúa Giêsu đã nhìn tôi và trong cái nhìn của Ngài, tôi đã hiểu tất cả mọi sự”.

Một vị Hồng Y già trong cơn hấp hối đã nhắn nhủ như sau: “Chúng ta đã nói rất nhiều lời hay ý đẹp về sự đau khổ, tôi cũng đã từng hăng say làm như thế, nhưng xin hãy nhắn với các linh mục: Đừng nói gì cả, chúng ta không biết gì về đau khổ cả.”

Về cuộc tử nạn và cái chết của Chúa Giêsu, thiết tưởng chúng ta chỉ nên giữ thinh lặng. Trong thinh lặng, chúng ta mới cảm nhận được cái nhìn yêu thương trìu mến của Chúa Giêsu. Và trong cái nhìn ấy chúng ta mới nghe được chính tiếng nói của Ngài. Chỉ có kẻ đau khổ mới có thể đưa chúng ta vào nỗi đau của họ. Chỉ có Chúa Giêsu mới có thể đưa chúng ta vào những nỗi đau khổ của Ngài. Sự thinh lặng đưa chúng ta vào mầu nhiệm của khổ đau.

Trong hai người cùng chịu treo trên Thập giá bên cạnh Chúa Giêsu, một người đã không ngừng lên tiếng kêu gào chửi rủa, trong khi đó kẻ được mệnh danh là trộm lành chỉ biết thốt lên lời van xin cứu vớt. Đối với chúng ta, điều đó thật phải lẽ, xứng với tội lỗi chúng ta. Kẻ trộm lành qủa thực đã đi sâu vào mầu nhiệm của Thập giá, ông đã nhận ra thân phận tội lỗi của mình. Cái chết của Chúa Giêsu trên Thập giá trước tiên là một bày tỏ về bộ mặt tội lỗi của nhân loại. Mãi mãi Thập giá vẫn là biểu trưng của sự độc ác của con người. Đó là phát minh của con người trong việc sáng chế ra những phương thế để hành hạ nhau, để loại trừ nhau, để chém giết nhau. Đó là bản án của tội lỗi nhân loại trải qua mọi thời đại.

Nhìn lên Thập giá Chúa Giêsu, mỗi người chúng ta chỉ có thể đấm ngực ăn năn về chính tội lỗi của mình mà thôi. Thập giá của Chúa Giêsu vẫn luôn có đó để chiếu rọi vào thân phận tội lỗi của con người. Thập giá không chỉ là mạc khải về tội lỗi của con người, nhưng tội lỗi còn là mặt trái của một nguồn ánh sáng vô biên. Đó là ánh sáng của tình yêu. Cái chết của Chúa Giêsu trên Thập giá là biểu tỏ của một tình yêu tha thứ cho đến cùng. Có lẽ người trộm lành đã hiểu được điều đó khi ông quay nhìn sang Chúa Giêsu trên Thập giá. Trong ánh mắt của Chúa Giêsu, người trộm lành được ôm ấp với cái nhìn trìu mến và tha thứ của Ngài.

Dưới chân Thập giá của Ngài còn có Mẹ và một số người bạn dõi theo Ngài cho đến cùng. Mẹ và những người đó đứng nhìn lên Chúa trong lặng yên. Với Mẹ và những người bạn đó, Chúa Giêsu cũng tôn trọng bằng ánh mắt yêu thương, trìu mến của Ngài. Ngài cũng đưa Mẹ Maria và những người đó vào trong mầu nhiệm khổ đau của Ngài. Cùng với Mẹ, chúng ta cũng hãy để cho tâm hồn chìm lắng xuống, hãy để cho bao bận tâm, sầu muộn và khổ đau riêng tư chìm xuống và hoà nhập vào mầu nhiệm Thập giá của Chúa Giêsu. Hãy để cho Ngài ôm ấp trọn lấy chúng ta trong tình yêu bao dung, tha thứ của Ngài. Hãy để cho ánh mắt yêu thương của Ngài đốt cháy tâm hồn khô lạnh vì tội lỗi và ích kỷ của chúng ta.

R. Veritas

*********************************

Truyện Suy Niệm Về Mình Máu Thánh Chúa Kitô

Thánh Thể

Một hôm, người ta hỏi một em bé chín tuổi mới được rước lễ lần đầu: “Đâu là sự khác biệt giữa cây thánh giá và Mình Thánh Chúa?”. Em bé ấy đã trả lời rất hay và rất đúng rằng: “Trên cây thánh giá, người ta thấy Chúa Giêsu. Nhưng Ngài không có ở đó. Còn trong bánh Thánh, người ta không thấy Ngài, nhưng Ngài ở trong đó”. Đúng vậy, về phép Thánh Thể người ta không thể nhìn bằng con mắt xác thịt, mà chỉ có thể nhìn bằng con mắt đức tin, bởi vì đây là một mầu nhiệm đức tin, nhưng đây cũng là một mầu nhiệm của tình yêu thương. Chúng ta hãy tìm hiểu nhân ngày lễ trọng kính Mình Máu Thánh Chúa hôm nay. Trong bữa tiệc ly, bữa tiệc cuối cùng của Chúa Giêsu với các môn đệ vào chiều ngày thứ năm tuần thánh, Chúa đã làm một việc rất quan trọng, đó là biến bánh miến thành thịt Ngài và biến rượu nho thành máu Ngài, đồng thời Chúa truyền cho các môn đệ hãy làm như vậy để tưởng nhớ đến Ngài. Như vậy, bữa tiệc ly này đã trở thành thánh lễ đầu tiên do chính Chúa Giêsu, là linh mục tối cao, cử hành, và việc biến bánh rượu trở nên Mình Máu Ngài là bí tích Thánh Thể do Chúa thiết lập và Chúa muốn sự kiện cao quý này, tức là thánh lễ, được tiếp diễn luôn mãi qua các môn đệ của Ngài.

Vì thế, trong thánh lễ, khi linh mục lặp lại những lời của Chúa Giêsu: “Này là Mình Thầy”, “Này là chén Máu Thầy”, tức thì bánh không còn là bánh, rượu không còn là rượu nữa, nhưng là Mình và Máu Chúa Giêsu. Dĩ nhiên đây là một chân lý cao siêu, vượt quá sự hiểu biết của trí khôn loài người. Bởi vì trước và sau khi linh mục đọc lời truyền phép, chúng ta có nhìn xem, đụng chạm tới hay nếm một tấm bánh chưa truyền phép và một hình bánh đã truyền phép, chúng ta chẳng thấy có gì khác nhau, hay là có đưa vào phòng thí nghiệm để phân chất, chúng ta vẫn thấy như thường về phẩm chất, khối lượng và hình thức. Tuy nhiên, theo đức tin, thì lại khác xa nhau một trời một vực: một đàng là Mình Máu Thánh Chúa Giêsu, một đàng là tấm bánh nhỏ bé, tầm thường. Chính vì thế, sau truyền phép, linh mục lớn tiếng công bố: Đây là màu nhiệm đức tin.

Đúng vậy, Thánh Thể là một bí tích đức tin. Nhưng cũng còn là bí tính tình yêu. Tại sao vậy? Thánh Gioan tông đồ đã viết: Chúa Giêsu đã yêu thương các môn đệ của Ngài và đã yêu thương họ đến cùng. Yêu thương đến cùng có nghĩa là yêu thương đến tột bực. Tột bực tình yêu của Chúa Giêsu ở đây là việc lập phép Thánh Thể, để từ nay Ngài trở thành nơi gặp gỡ tình yêu giữa Ngài với chúng ta và giữa chúng ta với nhau.

Sau hết, Thánh Thể còn là bí tích của sự chia sẻ. Chúng ta biết: Chúa Giêsu đã lập bí tích Thánh Thể trong bầu khí thân tình của một bữa ăn từ giã. Tấm bánh Chúa đã cầm và phân chia cho các môn đệ cũng như chén rượu Ngài đã trao cho các môn đệ là để họ cùng ăn cùng uống trong tình huynh đệ, và chính việc chia sẻ này đã được Chúa dùng như dấu chỉ để các môn đệ làm mà nhớ đến Ngài. Cũng vậy, ý thức chia sẻ đòi buộc mỗi người chúng ta không được đóng khung những buổi cử hành Thánh Thể bên trong nhà thờ, nhưng phải sống mầu nhiệm Thánh Thể, mầu nhiệm yêu thương ngay trong cuộc sống hằng ngày. Chúng ta cũng không thể cử hành Thánh Thể một cách trung thực nếu chúng ta sống dửng dưng ích kỷ, không quan tâm đến những anh chị em chung quanh. Nếu chúng ta nghèo của cải vật chất, chúng ta hãy chia sẻ, hãy cho nhau tình thương, sự thông cảm, vị tha, bác ái dưới mọi hình thức với hết mọi người.

Bí tích Thánh Thể cao quý biết bao và đem lại ơn ích biết bao nhiêu. Thế mà nhiều người vẫn còn thờ ơ hoặc chưa yêu mến cho thật đầy đủ. Được bao nhiêu người rước lễ, có người chỉ rước lễ một năm một lần. Nhiều người rước lễ không nên, hoặc không chuẩn bị đầy đủ hoặc không cám ơn đàng hoàng. Đến nhà thờ là gặp Chúa, tâm sự với Chúa, thế mà có những thái độ bất kính: nói chuyện riêng, có những cử chỉ bất kính. Chúng ta hãy xin Chúa tha thứ và cố gắng sống tốt đẹp hơn.